Przejdź do treści

Biuletyn „Sąsiedzi z Sulejówka”

Historia miasta współtworzy tożsamość jego wspólnoty. Portal “Sulejówek po sąsiedzku” to wielowymiarowy obraz historii społecznej tego miasta.

Jeśli pamiętasz ciekawą historię o mieszkańcach i mieszkankach miasta – napisz do nas. Podziel się swoją opowieścią. Włącz się w poszerzanie naszej narracji. Każde wspomnienie czy udostępnione do zdigitalizowania zdjęcie wzbogaci odtwarzany przez nas ze skrawków pamięci obraz przeszłości tego miejsca.

Czekamy na twoje opowieści, abyśmy mogli się nimi podzielić z innymi. O wszystkich nowych odkryciach będziemy informować właśnie tutaj. Czyja historia pojawi się jako pierwsza?

Kontakt: kontakt@sulejowekposasiedzku.pl

18 września

Wrzesień 2022

Rozwój wielu podwarszawskich miejscowości był często ściśle powiązany z budową kolejnych linii kolejowych. Dobre połączenia pomiędzy dużym miastem a usytuowanymi na wydmach mazowieckich miasteczkami i wsiami ułatwiały jednak dojazd nie tylko letnikom. Często powstanie tych nowych opcji komunikacyjnych przyczyniało się także do tworzenia wokół niektórych stacji rozproszonych osad kolejarskich, o czym można przeczytać nie tylko w przewodniku „Po kolei” autorstwa Jana Wiśniewskiego, ale także śledząc losy wielu bohaterów portalu „Sulejówek po sąsiedzku”, na którym właśnie pojawiła się kolejna taka historia.
Tym razem dotyczy ona rodziny kolejarskiej Romualda i Heleny Buskich, którzy jeszcze przed II wojną światową, w 1929 r. zdecydowali się na przeprowadzkę z Warszawy do Cechówki i zakup posesji przy ul. J. Słowackiego nr 8 (obecnie 42) od rodziny Piotrowskich. Trzy, cztery lata później właśnie w tym miejscu kolejarz, który na co dzień pracował w Warszawie a po pracy często grał na klarnecie w orkiestrze kolejowej, zbudował drewniany dom, który przetrwał niemal kolejne sto lat stając się z upływem czasu gniazdem rodzinnym dla kolejnych pokoleń tej rodziny warszawskich kolejarzy.
Nie oznacza to jednak, że była to aż tak prosta historia. W okresie powojennym Helena i Romuald musieli opuścić swój dom. Wówczas, w tym miejscu zamieszkali nowi lokatorzy, którzy nie zawsze potrafili zatroszczyć się o to miejsce tak, jak to robili jego prawni właściciele. W rezultacie niejednokrotnie, gdy nie było czym palić w piecu, kolejni mieszkańcy ogrzewali się niszcząc niektóre drewniane elementy konstrukcji tego niewielkiego domu składającego się z pokoju i kuchni. Taka sytuacja trwała niemal do końca lat pięćdziesiątych XX wieku.
Dopiero kiedy syn Heleny i Romualda, Wacław wraz z żoną Ireną i trójką dzieci przeprowadził się z mieszkania przy ul. 1 Maja do swojego domu rodzinnego, historia tego miejsca na nowo splotła się z kolejnymi pokoleniami kolejarzy z rodziny Buskich. Dziś uzupełnia ona kolejną lukę w opowieści o obecności tej grupy społecznej w życiu lokalnej społeczności zarówno Cechówki, jak i Sulejówka. Nie jest to jednak ostatnia taka luka. Dlatego teraz rodzi się od razu pytanie, kto następny może teraz wypełnić kolejną dzieląc się z nami swoją historią z rodzinnej szuflady?

16 sierpnia

Sierpień 2022

Tworzenie orkiestr dętych w 20-leciu międzywojennym było niezwykle popularne. Po odzyskaniu niepodległości 1918 roku był to jeden z przejawów odradzania się polskiej kultury muzycznej, a koncerty i parady orkiestr dętych były formą manifestowania radości z posiadania wolnej Ojczyzny i służyło krzewieniu postaw patriotycznych. Sulejówek też może poszczycić się orkiestrą dętą, która działa od przeszło 20. lat pod kierownictwem majora rezerwy Edwarda Myśliwczyka.
Tuż przed świętem Wojska Polskiego sulejówecka Młodzieżowa Orkiestra Akord dzięki dotacji Biura Niepodległa przy współudziale Miejskiego Domu Kultury w Sulejówku oraz Zespołu Szkół Ponadpodstawowych im. I. J. Paderewskiego, skorzystała z muzycznej edukacji.
Zostały zorganizowane warsztaty orkiestrowe aby podnieść poziom zespołu, a młodych muzyków, którzy w nich wzięli udział „gościnnie”, zachęcić do stałej współpracy.
Należy podtrzymać i propagować ideę orkiestr dętych, która tak mocno wpisała się w tradycję II Rzeczypospolitej, bo teraz zdaje się zanikać.
Pracując nad utworami polskich kompozytorów, odwołujących się do historii i kultury, organizatorzy warsztatów chcieli zachęcić młodzież do refleksji nad współczesnymi przejawami patriotyzmu, wszak umiłowania Ojczyzny to także znajomość jej historii i kultury oraz czynny w niej udział. Nie zabrakło Chopina, Moniuszki i oczywiście pieśni I Brygady Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego, która jest pieśnią reprezentacyjną Wojska Polskiego.
Młodzieżowa Orkiestra Akord w obecnym składzie od kilkunastu lat gra pod kierunkiem majora rezerwy Edwarda Myśliwczyka. Skład w większości składa się z muzyków-amatorów, którzy realizują swoje pasje spotykając się na próbach dwa razy w tygodniu i uświetniając swoją grą miejskie uroczystości patriotyczne oraz grając koncerty dla mieszkańców Sulejówka. Orkiestra występuje kilka razy w roku w Sali Ochotniczej Straży Pożarnej i w miejskim parku Glinianki.
15 sierpnia orkiestra wraz z profesorami będącymi jednocześnie artystami warszawskich scen muzycznych: Filharmonii Narodowej, Teatru Wielkiego i Opery Narodowej, Orkiestry Polskiego Radia i Telewizji, Warszawskiego Opery Kameralnej zagrała koncert na dziedzińcu Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. Zgromadzona publiczność nagrodziła muzyków brawami i owacją na stojąco. Koncert był nadzwyczaj udany. Oby więcej takich wydarzeń w Sulejówku!

 

14 lipca

Lipiec 2022

Ośrodek Rozwoju Edukacji jest obecnie publiczną placówką doskonalenia nauczycieli prowadzoną przez Ministra Edukacji i Nauki. Powstał 1 stycznia 2010 roku na podstawie zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej.
Mieszkańcom Sulejówka towarzyszy od roku 1919, kiedy to Helena i Ignacy Jan Paderewscy zakupili parcelę Białynia. Państwo Paderewscy nigdy w Sulejówku nie byli, a inwestycją kierowali zdalnie ze Szwajcarii. W 1928 r. ofiarowali nieruchomość zwaną Ogniskiem Helin – od imienia pani Paderewskiej – Stowarzyszeniu Pomoc dla Inteligencji. Celem Stowarzyszenia była pomoc dla panien dobrze urodzonych a niemających własnych rodzin. W roku 1932 dobudowano Kaplicę, która też pełniła funkcje reprezentacyjne. Gdy Helena Paderewska zmarła w roku 1934, jej mąż nadal wspierał to miejsce i jego działalność. Mieszkańcy byli samowystarczalni. Mieli stołówkę, wielki ogród tak przystosowany, żeby starzy ludzie mogli uprawiać warzywa czy hodować krowy i kury. Działał tam chór a grupy teatralne organizowały dla mieszkańców przedstawienia.
W czasie wojny w Ognisku Helin umieszczono tajny ośrodek szkoleniowo-wychowawczy Abwehry, noszący kryptonim Stab Walli. Po wojnie Pomoc dla Inteligencji została zlikwidowana, a obiekt przejęło w 1947 r. Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Sowieckiej imienia Feliksa Dzierżyńskiego. W 1953 r. zrezygnowano z jego użytkowania i budynek trafił w ręce Ministerstwa Oświaty. Od tego czasu zmieniający nazwę ośrodek szkoleniowy użytkowany jest przez ten resort. Po zmianie ustroju i odrodzeniu się w 1990 r. samorządu władze Sulejówka starały się o przejęcie Ogniska Helin, ale nieruchomość pozostała w rękach Skarbu Państwa. Od 1988 r. stanowi fragment Enklawy Historycznej Miasta.
Ze zdjęć i przekazów miejscowej ludności dowiadujemy się, że zanim budynek przejęło Ministerstwo Oświaty organizowano w nim letnie kolonie dla dzieci i młodzieży. Teren był piękny, a warunki wypoczynku? No cóż, po wojnie wielkich wymagań nie było. Wystarczył dach nad głową i bezpieczny, ogrodzony teren. W obszernych salach umieszczano łóżka polowe a dzieci „kąpały się” w umywalni szeregowej. Zdjęcia są dowodem na to, że dobrze się tam bawiły i wypoczywały! Zajrzyjcie pod adres „Willa Białynia” A może ktoś ma wspomnienia związane z tym miejscem i chciałby się nimi podzielić?

Źródła: blogosulejowku.blogspot.com, wspomnienia mieszkańców.

14 czerwca

Czerwiec 2022

15 czerwca 2022 r. rozpoczyna się kolejna edycja festiwalu Zofiówka, którego realizacja jest dzięki środkom Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego – w ramach programu „Edukacja Kulturalna”. Organizatorem Zofiówki jest sulejówecki Miejski Dom Kultury, który w tym roku obchodzi Jubileusz 10-lecia.
W latach 20. i 30. ubiegłego wieku mieszkańcy sami organizowali życie kulturalne. Odbywały się liczne potańcówki a Wanda – córka Zofii Moraczewskiej stworzyła nawet amatorski teatr. II wojna światowa przerwała aktywność na tym polu mieszkańców Sulejówka. Po jej zakończeniu żadnej władzy nie było po drodze z kulturą. Wokół Warszawy powstawały liczne domy kultury. Tylko nie w Sulejówku. Dlaczego tak było? Odpowiedź jest z pewnością złożona. Częstym argumentem była bliska odległość stolicy, w której oferta różnych wydarzeń jest niezwykle bogata. W każdym razie na instytucję kulturalną mieszkańcy Sulejówka czekali aż do roku 2012, kiedy to uchwałą Rady Miasta powołano do życia Miejski Dom Kultury.
Początkowo MDK mieścił się w starym niewielkim budynku na tyłach przedszkola przy ul. Bogusławskiego. Nie był to jednak budynek przystosowany dla użyteczności publicznej, miał wady konstrukcyjne – został zatem zburzony. Na krótki czas placówka została przeniesiona na ul. Dworcową do niewielkiego pawilonu. Po kilku latach sąsiadujące przedszkole na Bogusławskiego rozbudowano o pomieszczenia, które obecnie są wciąż tymczasową siedzibą Miejskiego Domu Kultury – z bardzo bogatą ofertą dla różnych grup wiekowych. Mimo skromnej powierzchni jest wiele zajęć a grafik jest zawsze pełny!
A jak było w PRL u? W każdym środowisku znajdą się liderzy. Osoby, którym coś w duszy gra. W willi Urania, która mieściła się w Miłośnie przy ul. I. J. Paderewskiego [obecnie Sienkiewicza 2] w latach 60. mieszkał chłopiec, który wraz okoliczną dziatwą założył „Wakacyjny Klub Paki” oraz kabaret „Rozdętek”. Był pasjonatem muzyki. W domu miał gramofon. Głośniki zawieszał na sosnach a muzyka rozchodziła się na całą okolicę! Zapraszamy do Willi Urania, pod nowy adres na portalu.

15 maja

Maj 2022

Wielka emigracja z Polski zaczęła się już w XIX wieku po upadku powstań narodowych. Najczęściej uciekano przed prześladowaniami do Europy zachodniej (Francji i Niemiec).
Na początku XX wieku Polacy zaczęli emigrować do USA, Kanady, Argentyny, Brazylii. W latach 1870-1913 wyemigrowało z Rzeczpospolitej ok. 5 milionów ludzi. W tym pewna rodzina z Polski.

W roku 1901 Wanda i Władysław Anderszewscy wybrali się za chlebem do USA. Wanda tęskniła za ojczyzną, nie chciała być emigrantką zatem w roku 1905 małżeństwo wróciło do Polski. Za zarobione pieniądze kupili działkę w Sulejówku przy ulicy Piłsudskiego 12. Władysław, który był budowlańcem wybudował przepiękną willę. Liczna rodzina wiodła w niej szczęśliwe życie.
Możemy sobie wyobrazić piękny, zielony Sulejówek z początku wieku. W okolicy przedwojenny fotograf Romuald Makarewicz rejestrował fotograficznie życie mieszkańców. Być może w licznych fotograficznych zbiorach – jego prawnuczka Ewa Gauld znajdzie zatrzymane w kadrze postacie z rodziny Anderszewskich.
Gdy w roku 1920 sprowadzili się tu państwo Zofia i Jędrzej Moraczewscy aktywnie uczestniczyli w życiu miasta. Możemy się domyślać, że i niedalekie sąsiedztwo marszałka Piłsudskiego dodawało uroku zamieszkaniu w naszym mieście.
Jędrzej – pierwszy premier niepodległej Polski działał w Stowarzyszeniu Przyjaciół Sulejówka, Pani Zofia organizowała potańcówki, na które chodziła córka państwa Anderszewskich. Być może korzystała z bogatej biblioteki Moraczewskich, być może wspólnie z ich córką Wandą – organizowała teatr.
Wszystko zmieniło się w roku 1944, kiedy to bomba burząco-zapalająca (tzw. krowa) wystrzelona z wyrzutni w Wesołej w sierpniu 1944 roku zniszczyła dom. Lokatorzy będący na piętrze zginęli a rodzina przebywająca na parterze cudem ocalała. Dom stał się ruiną. Zdjęcia, które zamieściliśmy pod adresem – „Willa Anderszewskich” obrazują ogrom zniszczenia. Jak czytamy we wspomnieniach pana Adama Kaczanowskiego – Władysław nie mogąc znieść utraty majątku, na który pracował całe życie, zmarł na serce 17 stycznia 1945 roku.
Mamy XXI wiek. U naszych wschodnich sąsiadów od trzech miesięcy trwa wojna. Takich willi, mieszkań, domów jak ta z Sulejówka jest teraz w Ukrainie tysiące. W ślad za ogromem zniszczeń podążają tragedie jednostek. Takich, jak rodziny Anderszewskich.
Nigdy więcej wojny!

15 kwietnia

Kwiecień 2022

Kapitan ARTUR JERZY SPITZBARTH – syn Artura Ottona Spitzbartha i Aleksandry z domu Dunin Borkowskiej, urodzony 21.08.1891 r. w Warszawie. Pochodził z niezwykle bogatej, szlacheckiej rodziny. Inżynier – kształcony na uczelniach w Warszawie, Lwowie i Zurychu. Żołnierz walczący w wojnie polsko-bolszewickiej i podczas II wojny światowej – jako oficer w 4 baonie broni pancernej w Brześciu. 1 września 1939 roku ze stacji w Miłośnie wyruszył na front a rok później wiosną 1940 roku stał się ofiarą zbrodni katyńskiej. Zginął w wieku 49 lat.
W roku 1933 zaprojektował i zbudował nowoczesny dom w Sulejówku nieopodal dworku marszałka Józefa Piłsudskiego. Wiemy, że wówczas dom stał przy ul. Piłsudskiego 18 – obecnie ul. Krasickiego 32. Architektoniczne plany tego domu odnalazły się w archiwum w Milanówku.
Inżynier Artur Spitzbarth aktywnie działał w Stowarzyszeniu Przyjaciół Sulejówka w latach 1934-1937, czego dowodem są protokoły posiedzeń Zarządu. Przedmiotem troski inżyniera była elektryczność w naszym mieście.
Jego edukacja na wyższych uczelniach trwała kilkanaście lat i była przeplatana walką na różnych frontach o ojczyznę. Trudny czas.
Los także w sferze prywatnej nie był dla inżyniera łaskawy. Był żonaty trzy razy. Miał czworo dzieci. Irenę, Jana, Marylkę i Zofię. Dwie żony – Maria z Rudzińskich i Helena z Borkowskich zmarły młodo. Trzecia żona Maria – siostra Heleny, która została po śmierci Artura sama z czwórką nieswoich dzieci sprzedała dom w Sulejówku i przeniosła się do matki swojego męża Aleksandry na ulicę Narbutta w Warszawie. Dziećmi zajęła się Aleksandra.
Dom w Sulejówku był duży i zapewne dlatego Artur Jerzy Spitzbarth zdecydował się, aby jego część wynająć. Dopiero całkiem niedawno lokalni, sulejóweccy badacze historii – wolontariusze odkryli, że wynajmującymi była zacna rodzina Makarewiczów związana z rodziną Wilczyńskich zamieszkałych w Willi Wanda na ul. Okrzei 27. Pan Romuald Makarewicz był znakomitym fotografem, dzięki któremu dziś na naszym portalu widnieją przedwojenne zdjęcia stacji Sulejówek, dawnej poczty na ulicy Dworcowej, czy wspomnianej willi Wanda i jej mieszkańców.
Można powiedzieć, że historie którymi się wspólnie dzielimy zaczynają się wzajemnie przenikać i łączyć. Oto po latach prawnuczka Makarewiczów Ewa Gauld i wnuk Artura Spitzbartha Bolesław Błaszczyk dzięki jednej fotografii odkrywają, że losy ich rodzin przed laty się połączyły. Tajemnicza fotka z 1938 roku być może wkrótce pojawi się przy adresie Willa Artura Jerzego Spitzbartha. Proszę zaglądać na nasz portal, czytać wspomnienia, podziwiać stare zdjęcia i dzielić się swoimi historiami, które należałoby odkryć i upublicznić. Zachować dla kolejnych pokoleń.

15 marca

Marzec 2022

Imieniny Marszałka były w okresie II Rzeczypospolitej szczególną okazją do uczczenia wielbionego przez przyjaciół i zwolenników Twórcy Niepodległej. Zaczęło się od Lwowa – kiedy to członkowie Związku Strzeleckiego 19 marca 1914 roku postanowili zorganizować pierwsze imieniny Wodza w restauracji Nawtuły. Podobno sam generał Kazimierz Sosnkowski grał na pianinie podczas uroczystego przyjęcia. Potem imieniny Marszałka stały się już tradycją. Rok później w dworku w Grudzynach podczas walk I Brygady Legionów Polskich nad Nidą odbyła się kolejna imieninowa uroczystość. Wówczas Piłsudski otrzymał złoty zegarek z napisem „Kochanemu Komendantowi Józefowi Piłsudskiemu w dniu imienin – korpus oficerski”. Imieniny 19 marca 1916 i 1917 roku obfitowały w uroczyste akademie, odczyty, wydawanie okolicznościowych druków, artykułów i pocztówek, spotykano się na podwieczorkach. Solenizant otrzymał szablę i ryngraf z Matką Boską Ostrobramską. Gdy w roku 1918 Piłsudski przebywał w twierdzy magdeburskiej przysłano mu wiele kart imieninowych a marzył o jednym prezencie: kartach do pasjansa. Dwa lata później w roku 1920 świętował już w Belwederze.
Prawdziwe imieninowe apogeum natomiast przypada na lata mieszkania w Sulejówku. Wówczas tłumy oblegały dworek Piłsudskich. Przybywali przyjaciele i znajomi Marszałka, ale też ogromna ilość zwykłych obywateli, którzy dzielili się dobrem wszelakim. Każdy przynosił, co miał najcenniejszego – jak czytamy we wspomnieniach Aleksandry Piłsudskiej: „…na jedne imieniny mąż dostał 2 psy, 10 królików, jedną owcę, sarenkę, lisa, gęś i wojowniczego koguta. Mąż stanowczo odmówił pozbycia się tego zwierzyńca. Przez parę tygodni patrzyłam bezradnie jak owca zjada sałatę, sarna kwiaty wiosenne w ogrodzie, a kogut skacze do oczu każdemu, kto tylko wejdzie do nas. Lis w poszukiwaniu legowiska przeorał grządki tak dokładnie, że musiałam siać wszystko po raz drugi”.
Doniosłym wydarzeniem stały się wypadające 19 marca 1931 roku imieniny Józefa Piłsudskiego podczas pobytu na Maderze. Z tej okazji jego współpracownicy zorganizowali akcję masowej wysyłki pocztówek z życzeniami. W efekcie na Maderę trafiło ponad milion pocztówek.
Ostatnie imieniny 19 marca 1935 r. Marszałek spędzał w Wilnie. W auli kolumnowej Uniwersytetu Stefana Batorego odbyła się akademia. Teatr na Pohulance zorganizował wieczornicę szkolną, wojsko przygotowało defiladę wszystkich rodzajów broni.
Po śmierci Twórcy Niepodległej nadal organizowano uroczyste obchody imienin – głównie w Belwederze. Przybywały delegacje wojskowe, kombatanckie i uczniowie szkół noszący imię Zmarłego. W roku 2022 imieninowa tradycja jest podtrzymywana, tym razem w Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. Miejscu, w którym czuł się naprawdę szczęśliwy!
Źródła: Polonika i Przystanek Historia

15 lutego

Luty 2022

W roku 1918, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w centrum Warszawy przy ulicy Mazowieckiej 12, mieszkaniec Sulejówka, Karol Wilhelm Albrecht, otworzył kawiarnię „Mała Ziemiańska”. Miejsce to do roku 1930 skupiało przedstawicieli wpływowych środowisk warszawskich: polityków, malarzy, poetów, dziennikarzy. Bywali tu: płk Bolesław Wieniawa-Długoszowski, Walery Sławek, Adolf Dymsza, Eugeniusz Bodo, Jarosław Iwaszkiewicz, Julian Tuwim, Antoni Słonimski, Jan Lechoń, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Magdalena Samozwaniec czy Tadeusz Gronowski.
W kawiarni serwowano doskonałą kawę, wspaniałe ciastka i torty zdobione świeżymi owocami. A owoce? Pochodziły z Sulejówka! Pan Albrecht miał duży sad, ogród i piękny okazały dom, który w latach 20. XX wieku kupił od Romana Kreczmera warszawskiego wydawcy i redaktora m.in. „Widoków Warszawy” i „Kuriera Świątecznego”.
Kolejnym mieszkańcem domu Albrechta i właścicielem jego dawnego majątku był Stanisław Grabski. Po wojnie, w 1947 roku powrócił do kraju z Londynu i osiadł w Sulejówku. Zmarł w 1949 roku, a w 1954 rodzina Grabskich przekazała dużą działkę na potrzeby szkolne. W domu pozostały córki – Anna i Stanisława. Starsi mieszkańcy Sulejówka pamiętają je. Niektórzy nawet kupili od pań małe działki. Po parcelacji wielkiego majątku, ludzie z pobliskich wsi, skuszeni dobrą komunikacją z Warszawą, chętnie kupowali działki pod budowę niewielkich domów.
Dziś pięknego starego domu na obecnej ulicy Grabskiego już nie ma. Współcześni mieszkańcy postawili na jego miejscu dwa bardzo eleganckie domy. Ogrody są zadbane, ale próżno szukać w nich drzew owocowych, które przed laty tworzyły obfitujący w wiele gatunków jabłoni i gruszy sad.
Pozostał pamiątkowy kamień z tablicą informacyjną, że mieszkał tu Stanisław Grabski, polski polityk, ekonomista, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I kadencji w II RP, przewodniczący Rady Narodowej RP, wiceprzewodniczący Krajowej Rady Narodowej.
Zajrzyjmy pod adres „Osada Zochna”, poczytajmy wspomnienia mieszkańców, odwiedźmy Izbę Pamięci Rodziny Grabskich w sulejóweckim liceum. Może jest ktoś, kto dorzuci do wspomnień swoją historię zachowaną w zakamarkach pamięci? Niezmiennie zachęcamy do wzbogacenia naszego portalu o kolejne informacje o dawnych mieszkańcach i starych domach. Nawet o tych, które już nie istnieją.

15 stycznia

Styczeń 2022

13 stycznia roku przypadła 152. rocznica urodzin Jędrzeja Moraczewskiego – legionisty, majora Wojska Polskiego, polityka socjalistycznego i niepodległościowego, premiera Rzeczypospolitej Polskiej (1918/1919), wieloletniego posła, ministra, jednego z przywódców Polskiej Partii Socjalistycznej, aktywnego działacza Stowarzyszenia Przyjaciół Sulejówka oraz  sąsiada Józefa Piłsudskiego.
Gdy w roku 1920 wraz z dziećmi i małżonką Zofią wprowadził się do Sulejówka był zwyczajnym gospodarzem troszczącym się o Dworek Siedzibę: kitował okna, reperował piece, kopał grządki w ogródku, aby żona mogła sadzić warzywa i kwiaty. Ziemia wokół była sucha, ale głębiej zalegały warstwy gliny, które powodowały, że w piwnicy pojawiała się woda. Konieczne było zrobienie drenażu i wykopanie studni chłonnej. Zajął się tym osobiście.
Rokrocznie w imieniny Zofii przypadające 15 maja pełnił rolę wspaniałego gospodarza: bawił gości dykteryjkami, częstował węgrzynem.
Był wielką miłością Zofii, przystojny, charyzmatyczny, dobry, w listach nazywała go Najdroższym Jędruszkiem. Małżeństwo Moraczewskich trwało 48 lat aż do tragicznego 5 sierpnia 1944, kiedy to zabłąkany odłamek pocisku spowodował śmierć Jędrzeja.
Od dwóch lat mieszkańcy Sulejówka w dniu urodzin I Premiera Niepodległej Polski tworzą krąg z światełek zapalanych przed kopcem Współtwórców Niepodległości. Organizowane wydarzenie nosi nazwę Jędrzejki. Tak było i w tym roku.
Zapraszamy do przeczytania wspomnień mieszkańców, którzy w Dworku Siedzibie bywali, o dworku pełnym książek, tętniącym życiem, w którym świadectwem przeszłości jest teraz Izba Pamięci Zofii i Jędrzeja Moraczewskich stworzona przez niedawno zmarłego Pana Krzysztofa Smosarskiego.

15 grudnia

Grudzień 2021

Życie towarzyskie przenosi się do sieci. Lubimy to! Lecz czy sieć zastąpi spotkania na żywo, kontakt bezpośredni? Zapewne nie. Dlatego warto dbać o relacje w realu, rozglądać się wokół, czy ktoś nie potrzebuje pomocy. A jeśli nie pomocy, to zwyczajnej rozmowy, bliskości. Namówmy czasem rodzinę i sąsiadów do wspólnego wyjścia na spacer po sulejóweckim parku Glinianki. Może w święta?

Przed laty w Sulejówku prawie wszyscy się znali. Miejscowość rozrastała się powoli wokół przecinających ją torów kolejowych. Przed wojną powstawały okazałe wille. W latach 60. ludność napływowa z sąsiednich wsi budowała tu domy typu kostka, potem pojawiały się już obiekty bardziej nowoczesne, każdy z ogródkiem i zieloną trawką.

Kilka lat po zakończeniu II wojny światowej, w 1950 roku, zaczęto budowę osiedla przeznaczonego dla rodzin wojskowych położonego w pobliżu poligonu. Jego granice określają ulica Okuniewska, ulica Szosowa i Warszawska od wschodu. Od północy granica wytyczona jest przez las. Na południu umiejscowione jest osiedle przy pl. Stefana Czarnieckiego.

Osiedle niezwykłe. Miasto w mieście. Początkowo powstało pięć dwupiętrowych domów. W latach 70. pojawiły się bloki czteropiętrowe bez wind – z małymi mieszkaniami, a następnie trzy budynki z tak zwanej wielkiej płyty. Na parterze jednego z bloków [tego z pierwszej piątki] umieszczono sklep spożywczy i mięsny. Zbudowano szkołę [Zespół Szkół nr 2], ale najważniejsze było kasyno przy pl. S. Czarnieckiego 41. Pełniło ono funkcję kulturalnego centrum miasta. To miejsce, gdzie dochodziło do pełnej integracji. Jak czytamy we wspomnieniach mieszkańców – było w nim kino, stołówka, kawiarnia i biblioteka.

Budynek kasyna – właściwie Klubu Garnizonowego [wpisany do rejestru zabytków, obecnie niestety w ruinie] połączony alejką z osiedlem mieszkaniowym – stanowił jego część. Nieopodal znajduje się Wojskowy Instytutu Techniki Pancernej i Samochodowej, w którym zatrudniano mieszkańców. Mieszkańców, którzy się znali, lubili i współpracowali. W czynie społecznym zbudowali fontannę i basen. Spotykali się przy partyjce brydża, organizowali bale w kasynie, a dzieciom kółka zainteresowań.

Mamy już na portalu trochę starych fotografii i wspomnień, ale niezmiennie apelujemy do dzielenia się kolejnymi. Ufamy, że jeszcze znajdzie się ktoś, kto wzbogaci naszą opowieść o tym niezwykłym osiedlu. A może nawet ofiaruje nam zdjęcia? Może zechce udostępnić je do skopiowania, by współtworzyły historyczną ilustrację dawnego Sulejówka na portalu? Apelujemy również o to, co bardzo cenne – o podzielenie się z nami własną pamięcią. Strona https://sulejowekposasiedzku.pl/ to bowiem przede wszystkim osobiste wspomnienia mieszkańców miasta, składające się na wspólny obraz jego przeszłości. Zachęcamy do zgłoszeń, które pozwolą nam na spotkanie i dopełnienie zapisu o XX-wiecznym Sulejówku poprzez pryzmat indywidualnych świadectw, jakie rejestrujemy w ramach muzealnego projektu Archiwum Historii Mówionej.